Σαν σήμερα 27 Ιανουαρίου στη Χημεία:

1865 – Ο August Kekulé προτείνει τη δομή του βενζολίου

1979 East German stamp of Kekulé, in honour of...

Ο Γερμανός Kekulé (1829-1896) ήταν από τους πιο σημαντικούς επιστήμονες στο πεδίο της Θεωρητικής Χημείας. Σε μια εποχή όπου πιστευόταν ότι η χημική δομή των μορίων δεν μπορεί να είναι γνωστή (γιατί οι αντιδράσεις που θα συμμετείχε το μόριο, θα επηρέαζαν απρόβλεπτα τη δομή του), ο Kekulé πρότεινε (1858) ότι ο άνθρακας είναι τετρασθενές άτομο (περισσότερα εδώ για τα σθένη), και ότι η χημική δομή ενός μορίου είναι προκαθορισμένη και μπορεί να βρεθεί εάν μελετήσουμε τις χημικές αντιδράσεις όπου συμμετέχει η ένωση. Αυτό γιατί, όπως πρότεινε, κάθε άτομο έχει συγκεκριμένη θέση (και καταλαμβάνει συγκεκριμένο χώρο) σε ένα μόριο.

Στα επόμενα χρόνια, ο Kekulé ασχολήθηκε με την εύρεση της δομής του βενζολίου, ένα πρόβλημα που απασχολούσε αρκετά τους χημικούς. Το βενζόλιο είχε πρωτοπαρασκευαστεί από το 1825 και ο χημικός του τύπος (C6H6) ήταν ήδη γνωστός. Ο τύπος αυτός όμως απλά δείχνει υδρογονάνθρακα με 6 άτομα άνθρακα και βαθμό ακορεστότητας (β.α.=) 4. Έτσι η ακριβής δομή του παρέμενε ένα μυστήριο.
Περίπου το 1862, σύμφωνα με τον ίδιο, ο Kekulé είχε ένα παράξενο όραμα: νυσταγμένος από την εργασία του, κάθισε να ξεκουραστεί κοιτάζοντας τη φωτιά. Τότε άρχισε να βλέπει μπροστά του άτομα άνθρακα που χόρευαν, ενώ ένα φίδι κυνηγούσε την ουρά του για να τη φάει. Αυτό το όραμα τον έκανε, όπως είπε, να ανακαλύψει τη δομή του βενζολίου.

Το όραμα..
..και η πρόταση του Kekulé

Αν και πολλοί υποστηρίζουν ότι η ιστορία της ανακάλυψής του ήταν απλά μια επινόηση, τελικά στις 27 Ιανουαρίου 1865 ο Kekulé πρότεινε τη δομή ενός εξαμελούς δακτυλίου και τριών εναλλάξ διπλών δεσμών. Υποστήριξε πως τα 6 άτομα άνθρακα στο μόριο του βενζολίου είναι χημικα ισότιμα, όπως και τα 6 άτομα υδρογόνου. Οι δομές του Kekule όντως εξήγησαν πολλές από τις ως τότε περίεργες ιδιότητες της ένωσης. Ακόμη, οδήγησαν τους χημικούς στο να βρουν τη δομή πολλών άλλων αρωματικών ενώσεων με ανάλογους τύπους. Γενικά, η πρότασή του άλλαξε ριζικά την Οργανική Χημεία.

Ιστορικοί συντακτικοί τύποι του βενζολίου, που προτάθηκαν από τους Claus (1867), Dewar (1867), Ladenburg (1869), Armstrong (1887), Thiele (1899) και Kekulé (1865). Οι δύο τελευταίες μορφές χρησιμοποιούνται μέχρι σήμερα.